1. GİRİŞ Dokuzuncu Kalkınma Planında yer alan İstanbul’un uluslararası finans merkezi olması hedefini gerçekleştirmek üzere yapılan çalışmalar kapsamında, İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı 29 Eylül 2009 tarihli ve 2009/31 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararıyla onaylanmış ve 2 Ekim 2009 tarihli ve 27364 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
İstanbul Uluslararası Finans Merkezi İdari Yapılanmasına ilişkin Başbakanlık Genelgesi de 01.05.2010 tarih ve 27568 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
2. İSTANBUL ULUSLAR ARASI FİNANS MERKEZİ PROJESİ
2.1. Projenin Vizyonu İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planında vizyon, “İstanbul, öncelikle bölgesel, nihai olarak da küresel finans merkezi olacaktır.” şeklinde belirlenmiştir.
2.2. Küresel ve Bölgesel Finans Merkezleri Uluslararası finansal kuruluşların merkez alarak faaliyetlerini gösterdiği, uluslararası finansal iş ve işlemlerin birçok çeşidinin yoğunlaştığı, gelişmiş iletişim ve ticari altyapısı olan şehirler küresel finans merkezi olarak tanımlanabilmektedir. Küresel finans merkezlerine örnek olarak Londra ve New York verilebilir. Belli bir bölgedeki finansal işlemlerin yoğunlaştığı yerlere ise bölgesel finans merkezi denilmekte olup Frankfurt, Tokyo, Paris, Sidney gibi şehirler buna örnek olarak verilebilir. İstanbul, The City of London kuruluşu tarafından altıncısının yayınlandığı Eylül 2009 tarihli ve “Küresel Finansal Merkezler Endeksi” adlı raporda ilk defa küresel finans merkezleri arasında sayılmış ancak 75 şehir arasında 72. sırada yer bulabilmiştir. Yedincisinin yayınlandığı Mart 2010 tarihli raporda ise İstanbul, 75 şehir arasında 74. sırada yer almıştır.
2.3. İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Strateji Belgesi Çalışmaları İFM Stratejisi ve Eylem Planının 2 Ekim 2009 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanması ve 6-7 Ekim 2009 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen IMF ve Dünya Bankası toplantılarında açıklanmasına kadar olan süreç içerisinde; proje kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan grupları ile çalışmalar sürdürülmüştür. İFM Stratejisi ve Eylem Planı çalışmaları kapsamında dokuz adet çalışma grubu (Finansal Ürün ve Hizmet, Organizasyon, Tanıtım ve İmaj, Altyapı, Mevcut Durum, Hukuk, Düzenleyici ve Denetleyici Çerçeve, İnsan Kaynakları, Vergi Çalışma Grupları) kurulmuştur. 80’in üzerinde kamu ve özel sektör kurumu ile sivil toplum kuruluşu ve üniversitelerden yaklaşık 300 temsilci çalışma gruplarında yer almıştır. İFM Strateji ve Eylem planı 3 yıl sonra yenilenecek olup; 71 adet eylem içermektedir.
2.4. İFM İdari Yapılanması İFM İdari Yapılanması konulu 2010/11 sayılı Başbakanlık Genelgesi, 1 Mayıs 2010 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
Aşağıda verilen idari yapılar kurulmuştur:
• İFM Yüksek Konseyi
• İFM Ulusal Danışma Kurulu
• İFM Koordinatörlüğü
• Çalışma Komiteleri
• İFM Uluslararası Danışma Konseyi
3. İSTANBUL ULUSLAR ARASI FİNANS MERKEZİ ÇALIŞMALARINDA İSTANBUL ALTIN BORSASI’NIN YERİ
Dokuzuncu Kalkınma Planı ve buna paralel olarak 2009-2011 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Programda; İstanbul’un uluslararası finans merkezi olmasının sağlanması ve ilgili projenin uygulamaya konulması hususu yer almıştır. 2009 Yılı Programında da İstanbul Uluslararası Finans Merkezi (İFM) Strateji Belgesi hazırlama görevi Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına verilmiş, ayrıca ilgili Bakanlık ve kamu kuruluşları, ilgili birlikler, sektör kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları işbirliği yapılacak kuruluşlar olarak belirlenmiştir.
İFM Strateji Belgesi hazırlık çalışmaları kapsamında kurulan 9 ayrı çalışma grubundan Tanıtım ve İmaj çalışma grubu dışındaki 8 çalışma grubunda (Hukuk, Finansal Ürün ve Hizmet, Vergi, Düzenleyici ve Denetleyici Çerçeve, Altyapı, İFM Organizasyon, İnsan Kaynakları ile Mevcut Durum Analizi) İstanbul Altın Borsası olarak aktif görev alınmıştır.
İstanbul Altın Borsası temsilcilerinin katıldığı, görüş ve önerilerini aktardığı çalışma grupları tarafından Şubat-Mayıs 2009 arasında yapılan toplantılar neticesinde grup raporları hazırlanmış, Haziran 2009’da ise çalışma grubu toplantılarında hazırlanan raporlar konsolide edilerek İFM Strateji Belgesi Taslağı hazırlanmıştır. Yüksek Planlama Kurulunun 29.9.2009 tarih ve 2009/31 sayılı kararı ile “İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı” 2.10.2009 tarih ve 27364 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Strateji ve Eylem Planında, uluslararası standartlarda işleyen bir hukuk altyapısının oluşturulmasına, finansal ürün ve hizmet çeşitliliğinin artırılmasına, vergi sisteminin basitleştirilmesine ve etkinleştirilmesine, düzenleyici ve denetleyici çerçevenin geliştirilmesine, fiziksel ve teknolojik altyapının güçlendirilmesine, nitelikli insan kaynağı ihtiyacını karşılayacak bir eğitim altyapısının sağlanmasına ve dünya ölçeğinde tanıtım ve izleme yapacak bir organizasyon yapısının oluşturulmasına yönelik öncelik ve eylemler belirlenmiştir.
Düzenleyici ve denetleyici çerçevenin geliştirilmesi başlığında yer alan ve “Borsaların, faaliyetlerini piyasa dinamiklerine cevap verebilecek esneklikte gerçekleştirebilmelerini sağlayacak hukuki statüye kavuşturulmaları ve genel kamu idaresini ilgilendiren mevzuat kapsamı dışına çıkarılmaları sağlanacaktır.” şeklinde ifade edilen 15’inci öncelik kapsamında İstanbul Altın Borsasının önemi ve fonksiyonu aşağıdaki şekilde Strateji Belgesinde yer almıştır.
“54. Finans merkezi olmanın ön koşulları; likidite, derinlik ve enstrüman çeşitliliğinin sağlanması ve organize piyasalardaki likiditenin sürekliliğini sağlayacak şekilde teknolojik yeterliliğin bulunmasıdır. Bu çerçevede; gerek İMKB gerekse İAB, İstanbul’un uluslararası bir finans merkezi olmasına en önemli katkıyı sağlayacak kurumlar arasında yer alacaktır.
55. Borsaların, uluslararası dinamik süreçlerin gerektirdiği esnekliği göstermesi, gelişen teknolojiyi yakalamak üzere modernizasyon yatırımlarını hızla yapabilmesi, yeterli kaynak biriktirebilmesi ve faaliyetlerinin gerektirdiği nitelikli eleman istihdamını sağlayabilmesi önem arz etmektedir. Bu çerçevede, borsaların Kamu İhale Kanunu, 5018 sayılı Kanunun 78 inci maddesi ve İŞKUR mevzuatı gibi kamu idareleri ile ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmadan çalışabilmesini ve kurumsal olarak uluslararası rekabetin gerektirdiği çağdaş borsacılık açılımlarını gerçekleştirebilmesini temin edecek mevzuat yapısının kurulması gerekmektedir. Bu kapsamda, İMKB ve İAB’nin hukuki statüleri netleştirilecek, bu borsalar kamu idaresini ilgilendiren mevzuat kapsamından çıkarılacak, mevzuattan ve/veya uygulamalardan kaynaklanan sorunlar tespit edilerek giderilecektir.”
Strateji ve Eylem Planında belirlenen ve aşağıdaki tabloda yer alan 32, 33, 34, 35 ve 46 nolu eylemler olmak üzere 5 eylemde İstanbul Altın Borsası sorumlu kuruluş; 15, 17, 21, 22, 28, 29, 47, 58, 59, 67, 68 ve 70 nolu eylemler olmak üzere de 12 eylemde de işbirliği yapılacak kuruluşlar arasında yer almıştır.
Resmi Gazete’nin 1.5.2010 tarih ve 27568 sayılı nüshasında yayımlanan “İstanbul Uluslararası Finans Merkezi İdari Yapılanması” konulu 2010/11 sayılı Başbakanlık Genelgesinde İstanbul Altın Borsası Başkanı, İFM Ulusal Danışma Kurulu’nda yer almıştır.
İstanbul Altın Borsası, İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Eylem Planı kapsamında sorumlu kuruluş olduğu 5 (beş) eylemde çalışmalarına, işbirliği yapılacak kuruluş olduğu 12 (oniki) eylemde gerekli işbirliğine devam etmektedir.
İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Strateji ve Eylem Plan’ına aşağıdaki link’ten ulaşabilirsiniz.
http://www.dpt.gov.tr/DocObjects/View/5065/IFM_Stratejisi_ve_Eylem_Plani.pdf
İstanbul Uluslararası Finans Merkezi İdari Yapılanması ile ilgili 2010/11 sayılı Başbakanlık Genelgesine aşağıdaki link’ten ulaşabilirsiniz.
