Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun*

(25.02.1930 tarih ve 1433 sayılı Resmi Gazete'te yayımlanmıştır.)

_____
(*) Kanunda geçen "İcra Vekilleri Heyeti" ibareleri "Bakanlar Kurulu", "Maliye Vekaleti" ibareleri "Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık", "Cumhuriyet müddeiumumileri" ibareleri "Cumhuriyet savcıları" olarak, 6.8.2003 tarih ve 25191 sayılı R.G.'de yayımlanan, 30.7.2003 tarih ve 4961 sayılı Kanunun 2. maddesi hükmü gereğince değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
_____

MADDE 1 - (Değişik: 6258 - 15.2.1984) Kambiyo, hukuk esham ve tahvilât alım ve satımının ve bunlar ile kıymetli madenler ve kıymetli taşlarla bunlardan mamul veya bunları muhtevi her nevi eşya ve kıymetlerin ve ticari senetlerle tediyeyi temine yarıyan her türlü vasıta ve vesikaların memleketten ihracı veya memlekete ithalinin tanzim ve tahdidine ve Türk parasının kıymetinin korunması zımnında kararlar ittihazına (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Bakanlar Kurulu" salâhiyetlidir.

MADDE 2 - (Değişik: 4328 - 16.12.1942) Bu kararlar (Türk Parası Kıymetini Koruma) başlığı altında Resmi Gazete ile ve (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık"ın münasip göreceği diğer neşir vasıtalariyle neşir ve ilân olunur.

Şu kadar ki kararların yürürlüğe girmesinde Resmi Gazete ile yapılacak neşir ve ilan esas olup bu gazete ile neşredilen kararlar başka vasıtalarla neşir ve ilân edilmiş olsun olmasın metinlerinde mer'iyet tarihi varsa o tarihten yok ise Resmi Gazete ile neşredildiğinin ertesi gününden itibaren Türkiye'nin her tarafında yürürlüğe girer.

a) (Değişik 1. paragraf: 4961 - 30.7.2003 / m.1 ) Bakanlar Kurulunca 1 inci maddeye göre alınan kararlara aykırı hareket eden veya bu kararlarda belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen gerçek ve tüzel kişiler ikimilyar liradan yirmibeşmilyar liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar.

Ancak, karara aykırı fiil 1 inci maddede yazılı kıymetlerin izinsiz olarak yurttan çıkarılması veya yurda sokulması mahiyetinde ise eşya ve kıymetlerin rayiç bedeli kadar, teşebbüs halinde bu bedelin yarısı kadar ağır para cezasına hükmolunur. Yakalanan eşya ve kıymetler, fiil teşebbüs derecesinde kalsa dahi, müsadere olunur. Yakalanamadığı için müsadere edilemeyen eşya ve kıymetlerin rayiç bedeli kadar ağır para cezasına hükmolunur.

b) (Değişik: 4961 - 30.7.2003 / m.1 ) Her türlü mal, kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya bu işlere aracılık edenlerden bu işlemlerinden doğan alacaklarını 1 inci maddeye göre alınan kararlardaki hükümlere göre yurda getirmeyenler yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetin rayiç bedelinin yüzde beşi tutarında ağır para cezasıyla cezalandırılırlar.

Ancak, yargı kararının kesinleşmesinden önce alacaklarını yurda getirenlere, bu maddenin (a) bendinin birinci paragrafındaki hükümler uygulanır.

c) (Ek: 4961 - 30.7.2003 / m.1 ) İthalat, ihracat ve diğer kambiyo işlemlerinde döviz veya Türk parası kaçırmak kastıyla muvazaalı işlemlerde bulunanlar, kaçırdıkları kıymetlerin rayiç bedeli kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar.

Muvazaalı işlemlere teşebbüs edenler hakkında hükmolunacak para cezası kaçırmaya teşebbüs edilen kıymetin rayiç bedelinin yarısından az olamaz. (*)

_____
(*) Madde 3 e, 6.8.2003 tarih ve 25191 sayılı R.G.'de yayımlanan, 30.7.2003 tarih ve 4961 sayılı Kanunun 1. maddesi hükmü gereğince, yukarıdaki bent (c) bendi olarak eklenmiş ve mevcut (c) ve (d) bentleri, (d) ve (e) bentleri olarak teselsül ettirilmiştir.
_____

d) Bu madde uygulamasında dövizlerin rayiç bedelinin tespitinde, suç tarihinde geçerli döviz alış kurları uygulanır.

Hükmolunacak para cezasına, suç tarihi ile tahsil tarihi arasındaki süreler için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında, para cezası ile birlikte tahsil olunmak üzere, gecikme faizi uygulanır. Gecikme faizinin hesaplanmasında ay kesirleri nazara alınmaz.

e) Yukarıdaki bentlerde yazılı suçların tekerrürü halinde verilecek cezalar iki kat olarak hükmedilir.

MADDE 4 - (Değişik: 6258 - 15.2.1954) (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Bakanlar Kurulu"nca 1 inci maddeye müsteniden ittihaz edilecek kararlara aykırı hallere ait takip ve duruşma meşhut suçların muhakeme usulü hükümleri mucibince yapılır. Bu davaları rüyet edecek mahkemelerle bu mahkemelerin kaza çevreleri Adalet ve Maliye Vekaletlerince müştereken tâyin ve ilân olunur. (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Cumhuriyet savcıları", doğrudan doğruya veya (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık" veya tavzif edeceği mercilerin yazılı müracaatı üzerine mezkûr kanun hükümlerine tevfikan takibe geçerler.

Kararlara aykırı fiillere sair suretlerle ıttıla hâsıl eden (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Cumhuriyet savcıları" hemen (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık"ı veya tavzif edeceği mercileri haberdar ederek keyfiyetin tetkikını talep edebilirler.

(Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Cumhuriyet savcıları" ve mahkemelerce umumi hükümlere tevfikan takibat icrasına zaruret görülen hallerde takip ve duruşmaya üç günden fazla fasıla verilemez.

(Değişik 4. fıkra: 3196 - 7.5.1985) Cumhuriyet Savcılıkları ve mahkemeler bu Kanun hükümlerine istinaden cereyan edecek takip ve duruşmalarda bilirkişi dinlenmesine lüzum gördükleri takdirde münhasıran resmi bilirkişi listesinde isimleri yazılı kimselerden seçecekleri bilirkişilerin rey ve mütalaasını alırlar. Resmi bilirkişi listeleri her yargı çevresi için dokuzar kişiden aşağı olmamak üzere Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin mütalaası alınmak suretiyle Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından tespit olunur.

(Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık", Vekâletin veya tavzif edeceği mercilerin Cumhuriyet müddeiumumiliğine yazılı müracaatta bulunmasiyle müdahil sıfatını iktisap eder.

MADDE 5 - (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Bakanlar Kurulu"nca ittihaz olunacak karara muhalif hareketler için 1447 numaralı kanunla sair kanunlarda yazılı ceza hükümleri cari olmayıp bu kanundaki cezalar tatbik olunur.

EK MADDE 1 - (6258 - 15.2.1954) Maliye müfettişleri ile Maliye müfettiş muavinleri, hesap uzman ve yardımcıları, (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Hazine kontrolörleri ve stajyer Hazine kontrolörleri" ve kambiyo murakabe mercileri bu kanun hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında tetkikat ve tahkikat yapmak ve tahkikat sırasında suç emareleri bulunursa maznunlar ve suçla ilgisi görülenler nezdinde Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun zabıt ve arama hakkındaki hükümleri gereğince muamele ifa etmek salâhiyetini haizdirler.

EK MADDE 2 - (6258 - 15.2.1954) (Değişik: 753 - 8.3.1966) Muhacir ve mültecilerin İskân Kanununun 31 inci maddesi haricinde, menkul ve gayrimenkul mallarının bedeli ve ellerindeki nakitler karşılığında yapacakları ithalât bu kanun hükümlerine tabidir.

Hariçteki servetlerin tevsik şekli, getirilecek malların cins ve nev'i ile ithal için müracaat zamanı ve Maliye Bakanlığınca verilecek müsaadelerin geçerlik süresi ve konuyla alâkalı diğer hususlar ayrı bir Bakanlar Kurulu Kararı ile tesbit olunur.

Bu Kanun yürürlükte kaldığı müddetçe İskân Kanununun 32 nci maddesinin ithal edilecek eşyaların cins ve nev'ini tahdit ve tâyin eden hükmü ile 33 üncü maddesi uygulanmaz.

EK MADDE 3 - (6258 - 15.2.1954) Bu Kanuna aykırı fiilleri ihbar edenlerle suç delillerinin tesbitinde hizmeti görülenlere, hangi hallerde ikramiye verileceği ve verilecek ikramiyenin miktar ve nispeti (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Bakanlar Kurulu" kararı ile tesbit olunur.

Ancak verilecek ikramiyenin miktarı, bu Kanun mucibince hükmolunacak para cezalarından tahsil edilecek miktarın % 45'ini geçemez.

EK MADDE 4 - (6258 - 15.2.1954) (Değişik: 3521 - 15.2.1969 ) Bu Kanuna göre gerçek ve tüzelkişiler hakkında hükmolunacak para cezalarıyla 1 inci maddeye göre alınan kararlar uyarınca tahsili gereken alacaklar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

EK MADDE 5 - (3196 - 7.5.1965) Bu Kanunun 1 inci maddesine göre Bakanlar Kurulunca alınan kararlarda lehe değişiklik yapılması veya bu kararların yürürlükten kaldırılması hallerinde; değiştirilen veya kaldırılan kararlara aykırı davranışta bulunmuş olanlar hakkında, failin lehine olan kararlar ve kanun hükümleri tatbik ve infaz olunur.

GEÇİCİ MADDE 1.- ( 4961 - 30.7.2003) Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 1567 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) bendine istinaden kesinleşen mahkeme kararları ile hükmolunan, ancak henüz tahsil edilmemiş bulunan para cezalarına esas teşkil eden yurda getirilmesi gereken kıymetin ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası alış kurları üzerinden yüzde beşinin, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren doksan gün içinde ilgili vergi dairesine ödenmesi veya bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kısmen tahsil edilen para cezasının yurda getirilmesi gereken kıymetin başvuru tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası alış kurları üzerinden hesap edilen tutarının yüzde beşine tekabül ettiğinin tespiti halin de, kesinleşmiş mahkeme kararları bütün neticeleri ile ortadan kalkar. Fazla ödenen tutarlar iade edilmez.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde yükümlü oldukları kıymetleri cari kurdan yurda getirenlerin, cari kur üzerinden hesaplanan değer ile defter kayıtlarında yer alan ihracat bedeli arasındaki fark, pasifte bir fon hesabında izlenir. Bu fon sermayeye eklenmesi halinde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulmaz.

GEÇİCİ MADDE 2.- ( 4961 - 30.7.2003) Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 1567 sayılı Kanuna stinaden yürürlüğe konulan mevzuat hükümleri uyarınca süresi içinde zorunlu döviz ve efektif devir ve satış yükümlülüklerini yerine getirmeyen yetkili müesseseler ve kıymetli maden aracı kuruluşları, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren yüzlli gün içinde devirle yükümlü oldukları kıymetin yüzde birine tekabül eden tutarın, ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası alış kurları üzerinden Türk Lirası karşılığını ilgili vergi dairesine ödemeleri halinde, bu konuda açılmış davalar ile idari işlemler bütün neticeleri ile ortadan kalkar.

Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun hükümlerine göre haklarında kambiyo takibi başlatılan, ancak henüz yargıya intikal ettirilmeyenlerin, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren yüzelli gün içinde yükümlü oldukları kıymeti yurda getirmeleri halinde bu konuda yürütülen idari işlemler ortadan kalkar. Bu hüküm çerçevesinde yurda getirilen kıymetler için cari kur uygulanır.

Kanunun yayımı tarihinden itibaren en çok yüzseksen gün içinde kambiyo takibine konu kıymetin yüzde dördüne tekabül eden tutarın ödeme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası alış kurları üzerinden Türk Lirası karşılığını ilgili vergi dairesine ödemeleri halinde, bu konuda açılmış davalar ile idari işlemler ortadan kalkar.

25.2.2003 tarihli ve 4811 sayılı Vergi Barışı Kanunundan yararlanarak adlarına salınan vergileri ödeyen ya da ödeme planına bağlatan ihracatçı gözüken mali kuruluşlar hakkında geçici 2 nci maddedeki yüzde dört oran yüzde bir olarak uygulanır.

MADDE 6 - Bu Kanun neşri tarihinden üç sene müddetle muteberdir.

MADDE 7 - Bu Kanun hükümlerinin icrasına (Değişik ibare: 4961 - 30.7.2003 / m.2 ) "Bakanlar Kurulu" memurdur.